ENS i ESI

Jako hodowcy, staramy się zapewnić naszym szczeniętom jak najlepszy start w życiu, dlatego stosujemy ENS, a ostatnio również ESI. Korzyści płynące z wczesnej stymulacji szczeniąt to między innymi wspomaganie rozwój mózgu, poprawa krążenie i układu odpornościowego, stymulacja układu nerwowego, zmniejszanie reakcji na stres w późniejszym życiu ipomoc do codziennej kontroli fizycznej każdego szczenięcia.

ENS (Wczesna Stymulacja Neurologiczna) i ESI (Wczesne Wprowadzenie Zapachu) to metody stymulacji układu nerwowego szczeniąt we wczesnych etapach ich rozwoju – od urodzenia do momentu osiągnięcia przez nie samodzielności. 

ENS – W dyskusjach o tym, jak najlepiej wspierać rozwój i dobrostan szczenięcia, czynniki takie jak jego wzrost lub czas spędzony z matką i rodzeństwem są coraz częściej brane pod uwagę. Ostatnio ilość i rodzaj wzbogacenia środowiska zapewnianego szczeniętom w postaci zabawek, spacerów lub zabawy na świeżym powietrzu, a także interakcje z ludźmi i innymi zwierzętami stały się również ważnymi kwestiami do zwarzenia przy wyborze psa. Proste interakcje we wczesnym etapie życia szczenięcia mogą dodatkowo zwiększyć jego zdolność do uczenia się i radzenia sobie ze stresem w późniejszym czasie, co z kolei prowadzi do lepszego ogólnego stanu zdrowia. Wczesną stymulację neurologiczną (z ang. ENS), która polega na stosowaniu łagodnych stresorów u bardzo młodego zwierzęcia przez krótkie okresy czasu, uważa się za poprawiającą ich reakcje na stres w późniejszym życiu. Stresory – które często obejmują zabieranie zwierząt z miotów na krótkie okresy, bardzo krótkie wystawianie ich na działanie niskich temperatur, trzymanie ich w różnych pozycjach i delikatne dotykanie części ich ciał – są stosowane przez kilka sekund, raz dziennie, przez co najmniej 10 dni. 

Związek między stresem, a aktywacją układu hormonalnego jest dobrze znany. Uwalnianie glikokortykoidów (klasy hormonów stresu) z kory nadnerczy po stresie wpływa na wiele procesów w organizmie. Zmiany te stanowią podstawę reakcji organizmu „walcz lub uciekaj”. Skutki krótkotrwałego, łagodnego stresu mogą być korzystne, tworząc „odporność” w organizmie i przygotowując go do skuteczniejszego radzenia sobie ze stresorami w późniejszym życiu (Levine, 1960; oraz przegląd w: Meaney, 2001; Pryce i Feldon, 2003). Jednak nie każdy stres jest sobie równy. Wysoka intensywność lub długotrwały stres jest często szkodliwy, albo z powodu przytłoczenia zdolności organizmu do reagowania, albo prowadząc do negatywnych skutków ubocznych z przedłużonego procesu „walcz lub uciekaj”, który wyczerpuje energię i zdolność do opierania się chorobie (Selye, 1956). Badania ENS rozpoczęły się od szczeniąt szczurów, a obecnie większość opublikowanych prac w tej dziedzinie koncentruje się na gryzoniach. Szczenięta szczurów poddawane niskim stresom we wczesnym w życiu były znacznie mniej lękliwe, gdy były narażone na bodziec słuchowy (Schaefer, 1963), miały niższy poziom kortykosteronu, gdy były unieruchomione przez człowieka (Plotsky i Meaney, 1993) i były mniej odporne na złapanie po stresie (Núñez i in., 1996). Odkrycia te wzbudziły od tego czasu zainteresowanie badaniem skutków ENS u innych gatunków, w tym psów. 

Podobnie jak w przypadku gryzoni, uważa się, że ENS może stymulować rozwijający się układ hormonalny szczeniaka i powodować, że rozwinie on większą zdolność radzenia sobie ze stresującymi bodźcami w późniejszym życiu. Może to prowadzić do lepszego uczenia się i lepszej zdolności radzenia sobie z przeciwnościami losu. Chociaż część tego przekonania wynika z korzyści ENS wykazanych u innych gatunków, zostało ono również poparte nieopublikowaną pracą prowadzoną w ramach programu szkolenia psów wojskowych USA (MWD) o nazwie „Bio Sensor”, omawianego później przez Battaglię (2009). Konkretne twierdzenia dotyczące efektów „Bio Sensor” wymienione w dyskusji Battaglii obejmują „poprawę” tętna, „silniejsze” bicie serca i nadnerczy oraz zwiększoną tolerancję na stres i odporność na choroby (Battaglia, 2009), chociaż nie określono, w jaki sposób mierzono te efekty. Ćwiczenia programu „Bio Sensor” obejmowały następujące stresory: 

1. 1. Stymulacja dotykowa: szczeniaka „łaskocze się” patyczkiem kosmetycznym między opuszkami łap dowolnej stopy (przez 3-5 sekund). 

2. 2. Głowa wyprostowana: trzymany szczeniaka obiema rękami prostopadle do podłoża, tak aby jego głowa znajdujowała się nad ogonem (3-5 sekund). 

3. 3. Głowa w dół: szczeniak jest trzymany obiema rękami prostopadle do podłoża, a jego ogon znajduje się nad głową (3-5 sekund). 

4. 4. Pozycja leżąca: szczeniak leży, opierając grzbiet na dłoniach obu rąk, z nosem skierowanym w stronę sufitu (3-5 sekund). 

5. 5. Stymulacja termiczna: wilgotny ręcznik należy umieścić w lodówce na co najmniej 5 minut; położyć szczeniaka na ręczniku na czworakach i nie ograniczać jego ruchów (3-5 sekund).